(...) W literaturze przedmiotu nie kwestionuje się tego, iż wykształcenie stanowi integralną część „kapitału ludzkiego”. Chociaż powszechnie też wiadomo, że wykształcenie wykształceniu jest nierówne, to jednak osiąga się prawie wszędzie consensus  co do tego, że człowiek wykształcony powinien działać racjonalnie, gospodarzyć efektywnie. A zatem sukcesy gospodarcze, dobrobyt społeczny itp. dość ściśle wiążą się z osiągnięciami edukacyjnymi. Inaczej mówiąc, odpowiednio wysoki poziom systemu oświatowego jest warunkiem koniecznym, choć na pewno niewystarczającym, dla prawidłowego funkcjonowania rynku pracy. Stąd, między innymi, w licznych badaniach empirycznych dotyczących bezrobotnych próbuje się zebrać informacje o ich wykształceniu. W Polsce, a w szczególności w województwie warmińsko-mazurskim, jest to tym bardziej celowe, gdyż nadal dość spora populacja, a dotyczy to właśnie bezrobotnych, nie posiada kwalifikacji zawodowych Osoby te w istotny sposób różnią się od innych kategorii społecznych. Badania te są jednak bardzo trudnym przedsięwzięciem i nie zawsze w pełni możliwym do realizacji. Stanowią one poważne wyzwanie dla środowiska naukowego, podmiotów i partnerów rynku pracy. Rozpoznania tego tak mało dotąd znanego obszaru podjął się Wojewódzki Urząd Pracy w Olsztynie, który od wielu lat prowadzi wieloaspektowe analizy regionalnego rynku pracy. Niemniejsze studium skupia swą uwagę na bardzo specyficznej – z punktu widzenia rynku pracy – grupie społecznej tworzonej przez bezrobotnych bez kwalifikacji zawodowych. Skąd ta specyfika? Powodów jest kilka: brak przygotowania zawodowego, mała mobilność zawodowa i przestrzenna, niechęć do zdobywania nowej wiedzy i umiejętności, niski poziom ambicji zawodowych, zamykanie się na zmiany – to tylko niektóre z nich. Najistotniejszy jest jednak fakt, że to właśnie ta populacja jest szczególnie zagrożona wykluczeniem społecznym. (...)